An Andalúis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
An Andalúis
Andalucía
Comhphobal fhéinrialaitheach na Spáinne
Comunidad Autónoma de Andalucía
Bratach na hAndalúise Armas na hAndalúise
Bratach Armas
Suíomh na hAndalúise
Tír An Spáinn
Príomhchathair Sevilla
Teangacha oifigiúla Spáinnis
Aintiún La bandera blanca y verde
Rialtas
 • Uachtarán

José Antonio Griñán (PSOE)
Achar
 • San iomlán
 
87268 (2ú) km²
Daonra
 • San iomlán
 • Dlús
 • Céatadán
 
8,424,102 (1ú)
97/km2/km²
17.84% den tír
Parlaimint
 • Suíocháin Comhdhála
 • Suíocháin Seanaid
 
62 (as 350)
40 (as 264)
Láithreán Suíomh gréasáin

Is comhphobal féinrialaitheach í an Andalúis (Spáinnis: Andalucía) atá suite i ndeisceart na Spáinne. Is í Sevilla an príomhchathair. Is í an dara réigiún is mó sa tír agus tá an daonra is mó aici.

Tá Andalucía timpeallaithe ag Extremadura agus Castilla-La Mancha ó thuaidh; taobh thiar de Murcia agus an Mheánmhuir (anoir aneas); taobh thoir den Phortaingéil agus an tAtlantach (aniar aneas). Tá an Afraic (Maracó) is Andalucía scartha óna gcéile le Caolas Ghiobráltar. Tá an teorainn idir an choilíneacht Briotanach Giobráltar agus an cúige Cádiz i Andalucía, trí ceathrú de mhíle ar fhad.

Stair[athraigh | edit source]

Ba shibhialtacht an-mhór agus an-chumhachtach í Tartessos, suite in Andalucía.

Tá sé soiléir go raibh tionchar mór ar chultúr Andalucía ag rialú na Moslamach ar feadh ocht n-aois a chríochnaigh i 1492 le bua na Ríthe Caitliceacha i nGranada.

Tagann an Spáinnis a labhraítear i Meiriceá Laidineach, go mór ón saghas Spáinnise a labhraítear in Andalucía toisc go raibh Sevilla ina geata don Domhan nua sa 16ú agus 17ú aois.

Tá clú agus cáil ag Andalucía mar gheall ar a ailtireacht Mhoslamach. I measc na séadchomhartha is cáiliúla tá an Alhambra i nGranada, an Mezquita (mosc) i gCórdobha, an Torré del Oro (túr óir) agus na túir Girealda agus an Réales Alcázares i Sevilla, agus an Alcazaba i Málaga. Ó thaobh an seandálaíochta de tá tábhacht ag baint le Medina Azahara, in aice le Córdoba agus Itálica, in aice le Sevilla agus port Huelva.

Déantar ceiliúradh ar lá Andalusía (Sp.: Día de Andalucía) ar an 28 Feabhra, chun ceiliúradh dáta an reifrinn áitiúla faoi fhéinriail.

Aonaid riaracháin na hAndalúise[athraigh | edit source]

Is iad seo a leanas ocht gcúigí Andalucía:

Cúige Príomhchathair Daonra Dlús Daonra Bardais Dúiche
Flag Almería Province.svg
Almería
Almería 702,819 72.5 /km2 102 8
Flag Cádiz Province.svg
Cádiz
Cádiz 1,243,519 158.8 /km2 44 14
Provincia de Córdoba - Bandera.svg
Córdoba
Córdoba 805,857 72.4/km² 75 12
Bandera de la provincia de Granada (España).svg
Granada
Granada 924,550 68.7/km² 168 9
Flag of Province of Huelva with coat of arms.png
Huelva
Huelva 521,968 47.7 inhabitants/km² 79 6
Bandera de la provincia de Jaén.svg
Jaén
Jaén 670,600 49.1/km² 97 10
Flag Málaga Province.svg
Málaga
Málaga 1,625,827 204.1/km² 101 11
Bandera-diputacion-sevilla.jpg
Sevilla
Sevilla 1,928,962 129.2/km² 105 15
Mapa de Andalucía

Tá roinnt bailte tábhachtacha eile:

  • El Ejido, Macael y la "comarca del mármol", agus Roquetas de Mar, Almería
  • Algeciras, San Fernando, Jerez, agus El Puerto, Cádiz
  • Almuñecar, Guadix agus Motril, Granada
  • Úbeda agus Baeza, Jaén
  • Antequera, Ronda agus Marbella, Málaga
  • Dos Hermanas, Lebrija, Osuna agus Utrera, Sevilla



Comhphobail fhéinrialaitheacha na Spáinne
Flag of Spain.svg

Andalucía | Aragón | Asturias | Na hOileáin Bailéaracha | An Tír Bhascach Theas | Cantabria | Castilla-La Mancha | Castilla y León | Na hOileáin Chanáracha | An Chatalóin | Extremadura | An Ghailís | La Rioja | Comhphobal Mhaidrid | Murcia | Navarra | Comhphobal Valencia

Cathracha fhéinrialaitheacha na Spáinne

Ceuta · Melilla