An Íoslainnis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Íoslainnis
(íslenska)
Á labhairt: An Íoslainn, Manitoba (Ceanada)
Réigiún: An Íoslainn
Cainteoirí san Iomlán: 300,000
Rang: -
Líne ghinealaigh: Ind-Eorpais

 Gearmáinic
  Gearmáinic Thuaidh
   Lochlainnis Thiar
    Íoslainnis

Stádas Oifigiúil
Teanga Oifigiúil: An Íoslainn
Foras Pleanála Teanga: Íslensk málstöð
Cóid teangeolaíocha
ISO 639-1 is
ISO 639-2 isl
ISO 639-3 isl
Amharc ar: TeangaLiosta Teangacha

Is teanga Gearmáinice Thuaidh í an Íoslainnis (íslenska) a labhraítear don chuid is mó san Íoslainn. Thairis sin, tá pobail bheaga á saothrú in áiteanna i gCeanada.

Stair[athraigh | edit source]

Go stairiúil, is iad canúintí Iarthar na hIorua is gaolmhaire léi, ach in imeacht na mblianta, chuaigh forbairt na hÍoslainnise sa treo contrártha leis na teangacha Lochlannacha eile, agus inniu, tá an Íoslainnis i bhfad níos cosúla leis an tSean-Lochlainnis a bhí á labhairt ag na hUigingigh a thug an t-oileán chun míntíreachais míle bliain ó sin ná leis na teangacha nua-aoiseacha eile i gCríoch Lochlann.

Téann traidisiún liteartha na hÍoslainnise siar go dtí na Meánaoiseanna, agus is beag difríocht is féidir a aithint idir Íoslannis na tríú haoise déag agus Íoslainnis an lae inniu, ó thaobh na teanga scríofa ar a laghad. Mar sin, bíonn na hÍoslannaigh ábalta an tseanlitríocht a léamh, ach ar ndóigh, caithfidh siad na nótaí a léamh freisin le ciall a bhaint as an gcoimhthéacs cultúrtha.

Gramadach[athraigh | edit source]

Tá gramadach na hÍoslainnise i bhfad níos casta ná gramadach na dteangacha Gearmáinice eile, an Ghearmáinis go mór mór san áireamh. Tá trí inscne ann, cosúil leis an nGearmáinis, ach aithnítear thar a chéile san uimhir iolra iad chomh maith leis an uimhir uatha, rud nach ndéantar sa Ghearmáinis: þeir allir "siad uile" (firinscne), þær allar "siad uile" (baininscne), þau öll "siad uile" (neamhinscne). Cosúil leis an nGearmáinis, aithníonn an Íoslainnis ceithre thuiseal, mar atá, an tuiseal ainmneach, an tuiseal cuspóireach, an tuiseal tabharthach agus an tuiseal ginideach. Sa Ghearmáinis, áfach, ní bhíonn de dhifríocht idir na tuisil seo go minic ach foirmeacha an ailt, ach san Íoslainnis, cuirtear iarmhíreanna éagsúla leis an ainmfhocal, agus guta an tamhain féin ag athrú ag a lán focal chomh maith. Féach na samplaí seo:

  • HÚS "teach" (neamhinscne)
tuiseal ainmneach uatha: hús
tuiseal cuspóireach uatha: hús
tuiseal tabharthach uatha: húsi
tuiseal ginideach uatha: húss
tuiseal ainmneach iolra: hús
tuiseal cuspóireach iolra: hús
tuiseal tabharthach iolra: húsum
tuiseal ginideach iolra: húsa
  • FJÖRÐUR "caolsáile, fiord" (firinscne)
t.a.u. fjörður
t.c.u. fjörð
t.t.u. firði
t.g.u. fjarðar
t.a.i. firðir
t.c.i. firði/fjörðu
t.t.i. fjörðum
t.g.i. fjarða
  • ÁÆTLUN "amchlár, sceideal, plean" (baininscne)
t.a.u. áætlun
t.c.u. áætlun
t.t.u. áætlun
t.g.u. áætlunar
t.a.i. áætlanir
t.c.i. áætlanir
t.t.i. áætlunum
t.g.i. áætlana

Naisc[athraigh | edit source]


An Íoslainnis
Vicipéid le fáil as An Íoslainnis freisin