Alabama

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
State of Alabama
Bratach stáit Alabama Séala stáit Alabama
(Bratach Alabama) (Séala Alabama)
Leasainm: The Heart of Dixie (An Croí Dixie)
Suíomh Alabama
Príomhchathair Montgomery
An chathair is mó Birmingham
Gobharnóir Robert J. Bentley (P)
Teangacha oifigiúla Béarla
Achar 135,765 km² (30ú)
 - Talamh 131,426 km²
 - Uisce 24,338 km² (3.2%)
Daonra (2010)
 - Daonra 4,779,736 (23ú)
 - Dlús daonra 36.4 /km² (27ú)
Iontráil san Aontas
 - Dáta 14 Nollaig 1819
 - Ord 22ú
Crios ama UTC -6/-5
Domhanleithead 30°13'N go 35°N
Domhanfhad 84°51'W go 88°28'W
Leithead 306 km
Fad 531 km
Airde
 - An airde is mó 34 m
 - Meánairde 152 m
 - An airde is lú 0 m
Giorrúcháin AL, US-AL
Láithreán Gréasáin www.alabama.gov

Is stát é Alabama atá suite i ndeisceart na Stát Aontaithe.

Stair[athraigh | edit source]

Bhí Alabama (Alibamu), Cherokee, Chickasaw, Choctaw, Creek, Koasati, agus Mobile i measc Meiriceánaigh dúchasaí a raibh ina gconaí i Alabama láithreach.

Chruthaigh na Francach an céad áit lonnaithe Eorpach i Mobile. Bhí Alabama theas Francach ó 17011763, cuid de Florida thair Sasanach ó 17631780, agus cuid de Florida thiar Spáinneach ó 17801814. Bhí Alabama thuaidh agus láir cuid de Georgia Sasanach ó 1763-1783 agus cuid de an Críoch Mississipi Meiriceánach ina dhiaidh sin. Níor éirigh í stát go dtí 1819 mar níl aon líne an chósta aici (bhí sín ceartaithe nuair a ghabh Andrew Jackson Mobile Spáinneach i 1813).

Scar Alabama le an Aontas ar 11 Eanáir, 1861 agus d'éirigh í an Phoblacht Alabama agus ar 18 Feabhra, 1861 d'éirigh í stát Cónaidhmeach. Níor troideadh a lán cath sa stát, sholáthair sí 120,000 saighdiúirí go an Cogadh Cathartha Meiriceánach. Tar éis an cogadh, cuireadh ar bun rialtais sealadach i 1865 agus áth-ligeadh Alabama isteach an Aontas i Bealtaine 1868.

Dlí agus rialtas[athraigh | edit source]

Is é Bob Riley (P) an gobharnóir láithreach agus Is iad Jeff B. Sessions III (P) agus Richard C. Shelby (P) na seanadóirí SAM. Bhí an bunreacht Alabama uchtaithe i 1901

Bhí an stát aitaithe le trúpaí cónascacha,i rith Ré na hAtógála tar éis an Cogadh Cathartha. I 1877 chríochnaigh an Ré na hAtógála leis an aitheantas Rutherford B. Hayes mar an t-uachtarán tofa. Gabh daoine bána údarás agus rith siad dlíthe, daoine gorma a leithscar agus baineann ceart vótála. D'eirigh an stat cuid de Solid South, córas páirtí amhain ina bhfuil d'eirigh an Páirtí Daonlathach an aonpáirtí i gach stát theas. Le beagnach 100 bliaina bhí toghcháin stát agus áitiúla réitithe ag an réamhthoghchán Páirtí Daonlathach, de gnáth níor rith aon duine dúshláin as an Páirtí Poblachtach.

Ó 1876 ag dtí 1956, thug Alabama riamh tacaíocht go dtí an Páirtí Daonlathach, le lamhálacha a ard le 73 pointí céatadán. I 1960 thug Alabama bunús a vótaí go dtí iarrthóir Harry Byrd a raibh i bhfabhar deighilte. I 1960 thosaigh an Páirtí Poblachtach náisiúnta a straitéis theas, a thacaíocht plean a beith i bhfabhar deighilte agus a cuir i gcoinne cearta sibhialta Afracaigh Meiriceánaigh a bhuaigh vótaí sa thuasceart. B'e Barry Goldwater an céad iarrthóir as an Páirtí Poblachtach go tacaíocht as Alabama a fháil. I 1967, thacaigh Alabama George Wallace, iarrthóir Páirtí Meiriceánach Neamhspleáchas agus duine dúchasach.

B'é Jimmy Carter an iarrthóir Daonlathach deireanach a buaigh vótaí Alabama i toghchán uachtaráin i 1976. Inniu, d'éirigh an Páirtí Poblachtach ag éirí níos cumhacht i pholaitíocht Alabama coimeádach. Áfach, i pholaitíocht áitiúil, smachtaigh na Daonlathaithe a lán oifigí, lena n-áirítear tromlacha sa dá Reachtais agus tá níos daonlathaí cláraithe na poblachtánaigh clárithe sa stát. I 2004 bhuaigh George W. Bush naoi vótaí Alabama le 62.5% de an vótaí.

Geilleagar[athraigh | edit source]

I 2003 bhí an olltáirgeacht stáit $132 billiún, dar le an Biúró Anailís Eacnamaíoch. Bhí ioncam an duine $26,505 i 2003. Folaíonn earraí talmhaíochta: éanlaith agus úbheacha, beithíoch, stoc altran, piseanna thalún, cadás, glasraí, bainne agus pónairí shoighe. Folaíonn earraí tionsclaíoch: páipéar, earraí lomán is adhmad, mianadóireacht, earraí rubair is plaisteach, trealamh iompair agus feisteas

Is port gnóthach sa Mhurascaill Mheicsiceo é Mobile.

Naisc sheachtracha[athraigh | edit source]


Stáit Aontaithe Mheiriceá Bratach
Stáit: Alabama | Alasca | Arizona | Arkansas | California | Carolina Theas | Carolina Thuaidh | Colorado | Connecticut | Dakota Theas | Dakota Thuaidh | Delaware | Florida | Georgia | Haváí | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kansas | Kentucky | Louisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | New Hampshire | New Jersey | Nua-Mheicsiceo | Nua-Eabhrac | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pennsylvania | Oileán Rhode | Tennessee | Texas | Utah | Vermont | Virginia | Virginia Thiar | Washington | Wisconsin | Wyoming