Alabama

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
State of Alabama
Bratach stáit Alabama Séala stáit Alabama
(Bratach Alabama) (Séala Alabama)
Leasainm: The Heart of Dixie (An Croí Dixie)
Suíomh Alabama
Príomhchathair Montgomery
An chathair is mó Birmingham
Gobharnóir Robert J. Bentley (P)
Teangacha oifigiúla Béarla
Achar 135,765 km² (30ú)
 - Talamh 131,426 km²
 - Uisce 24,338 km² (3.2%)
Daonra (2010)
 - Daonra 4,779,736 (23ú)
 - Dlús daonra 36.4 /km² (27ú)
Iontráil san Aontas
 - Dáta 14 Nollaig 1819
 - Ord 22ú
Crios ama UTC -6/-5
Domhanleithead 30°13'N go 35°N
Domhanfhad 84°51'W go 88°28'W
Leithead 306 km
Fad 531 km
Airde
 - An airde is mó 34 m
 - Meánairde 152 m
 - An airde is lú 0 m
Giorrúcháin AL, US-AL
Láithreán Gréasáin www.alabama.gov

Is stát é Alabama atá suite i ndeisceart na Stát Aontaithe.

Stair[athraigh | edit source]

Bhí Alabama (Alibamu), Cherokee, Chickasaw, Choctaw, Creek, Koasati, agus Mobile i measc na Meiriceánaigh dhúchasacha a bhí ina gcónaí in Alabama roimh theacht na nEorpach.

Chruthaigh na Francaigh an chéad lonnaíocht Eorpach in Alabama i Mobile, ar chósta Mhurascaill Mheicsiceo. Bhí Alabama theas Francach ó 17011763, cuid de Florida thair Sasanach ó 17631780, agus cuid de Florida thiar Spáinneach ó 17801814. Bhí Alabama thuaidh agus láir cuid de Georgia Sasanach ó 1763-1783 agus cuid de an Críoch Mississipi Meiriceánach ina dhiaidh sin. Níor éirigh í stát go dtí 1819 mar níl aon líne an chósta aici (bhí sín ceartaithe nuair a ghabh Andrew Jackson Mobile Spáinneach i 1813).

Scar Alabama le an Aontas ar 11 Eanáir, 1861 agus d'éirigh í an Phoblacht Alabama agus ar 18 Feabhra, 1861 d'éirigh í stát Cónaidhmeach. Níor troideadh a lán cath sa stát, sholáthair sí 120,000 saighdiúirí go an Cogadh Cathartha Meiriceánach. Tar éis an cogadh, cuireadh ar bun rialtais sealadach i 1865 agus áth-ligeadh Alabama isteach an Aontas i Bealtaine 1868.

Dlí agus rialtas[athraigh | edit source]

Is é Robert J. Bently (P) an gobharnóir faoi láithair agus is iad Jeff B. Sessions III (P) agus Richard C. Shelby (P) na seanadóirí SA. Bhí an bunreacht Alabama uchtaithe i 1901.

Bhí an stát aitaithe le trúpaí cónascacha, i rith Ré na hAtógála tar éis an Cogadh Cathartha. I 1877 chríochnaigh an Ré na hAtógála leis an aitheantas Rutherford B. Hayes mar an t-uachtarán tofa. Gabh daoine bána údarás agus rith siad dlíthe, daoine gorma a leithscar agus baineann ceart vótála. D'eirigh an stat cuid de Solid South, córas páirtí amhain ina bhfuil d'eirigh an Páirtí Daonlathach an aonpáirtí i gach stát theas. Le beagnach 100 bliaina bhí toghcháin stát agus áitiúla réitithe ag an réamhthoghchán Páirtí Daonlathach, de gnáth níor rith aon duine dúshláin as an Páirtí Poblachtach.

Ó 1876 ag dtí 1956, thug Alabama riamh tacaíocht go dtí an Páirtí Daonlathach, le lamhálacha a ard le 73 pointí céatadán. I 1960 thug Alabama bunús a vótaí go dtí iarrthóir Harry Byrd a raibh i bhfabhar deighilte. I 1960 thosaigh an Páirtí Poblachtach náisiúnta a straitéis theas, a thacaíocht plean a beith i bhfabhar deighilte agus a cuir i gcoinne cearta sibhialta Afracaigh Meiriceánaigh a bhuaigh vótaí sa thuasceart. B'e Barry Goldwater an céad iarrthóir as an Páirtí Poblachtach go tacaíocht as Alabama a fháil. I 1967, thacaigh Alabama George Wallace, iarrthóir Páirtí Meiriceánach Neamhspleáchas agus duine dúchasach.

B'é Jimmy Carter an iarrthóir Daonlathach deireanach a buaigh vótaí Alabama i toghchán uachtaráin i 1976. Inniu, d'éirigh an Páirtí Poblachtach ag éirí níos cumhacht i pholaitíocht Alabama coimeádach. Áfach, i pholaitíocht áitiúil, smachtaigh na Daonlathaithe a lán oifigí, lena n-áirítear tromlacha sa dá Reachtais agus tá níos daonlathaí cláraithe na poblachtánaigh clárithe sa stát. I 2004 bhuaigh George W. Bush naoi vótaí Alabama le 62.5% de an vótaí.

Eaglais in Mobile

Contaetha in Alabama[athraigh | edit source]

Geilleagar[athraigh | edit source]

$132 billiún an olltáirgeacht stáit ag Alabama sa bhliain 2003, dar leis an mBiúró Anailíse Eacnamaí. Bhí $26,505 an duine mar ioncam bliantúil sa bhliain chéanna. Ar na hearraí talmhaíochta sa stát tá éanlaith agus uibheacha, beithigh, stoc altran, piseanna talún, cadás, glasraí, bainne agus pónairí soighe. Táirgítear earraí tionsclaíochta chomh maith: páipéar, lomáin agus earraí as adhmad, mianadóireacht, earraí rubair is plaisteach, agus trealamh iompair.

Is port gnóthach ar Mhurascaill Mheicsiceo é Mobile.

Naisc sheachtracha[athraigh | edit source]


Stáit Aontaithe Mheiriceá Bratach
Stáit: Alabama | Alasca | Arizona | Arkansas | California | Carolina Theas | Carolina Thuaidh | Colorado | Connecticut | Dakota Theas | Dakota Thuaidh | Delaware | Florida | Georgia | Haváí | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kansas | Kentucky | Louisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | New Hampshire | New Jersey | Nua-Mheicsiceo | Nua-Eabhrac | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pennsylvania | Oileán Rhode | Tennessee | Texas | Utah | Vermont | Virginia | Virginia Thiar | Washington | Wisconsin | Wyoming